MSD Haarlem

MSD is een wereldwijd farmaceutisch bedrijf met diverse locaties in Nederland. Dit praktijkverhaal gaat specifiek over de vestiging in Haarlem, gespecialiseerd in de verpakking en distributie van allerlei geneesmiddelen waaronder blisters, autoinjectors en vaccins.

Bij MSD Haarlem was de ambitie helder: energie mag geen verzameling losse initiatieven zijn, maar een structurele manier van werken. Daarom koos de locatie voor ISO 50001, een energiemanagementsysteem dat helpt om doelen te formuleren, maatregelen uit te voeren, resultaten te toetsen en continu bij te sturen, gedragen door de hele organisatie.

Voor MSD is ISO 50001 een strategische keuze. Het verankert energiemanagement organisatiebreed en biedt een stevige basis richting compliance. In Nederland geldt ISO 50001 als erkend alternatief voor de EED-auditplicht voor grote ondernemingen. Daarnaast wordt energiemanagement volgens ISO 50001 vanaf oktober 2027 verplicht voor bedrijven met een jaarlijks energiegebruik boven de 85 TJ. Daarmee wordt het voor veel organisaties niet alleen wenselijk, maar noodzakelijk.

ISO 50001: geen ‘papieren systeem’, maar een manier van werken

ISO 50001 draait om aantoonbaarheid en systematisch werken:

• Energiedoelen formuleren (wat willen we bereiken en hoe gaan we dat meten?)

• Acties en maatregelen uitvoeren (wat doen we om daar te komen?)

• Prestaties onderzoeken (werkt het?)

• Bijsturen waar nodig, volgens de PDCA-cyclus (Plan-Do-Check-Act)

Systematisch werken betekent niet dat ISO 50001 zelf een statisch systeem is. Het is immers een systeem waarmee dagelijks wordt gewerkt. Binnen de wisselende prioriteiten, nieuwe inzichten en externe invloedsfactoren biedt het een kader waarin het energieprogramma effectief kan blijven draaien, om uiteindelijk de besparingsdoelen van de organisatie te bereiken.

De rolverdeling die MSD auditproof maakte

Dat lukt alleen als energiemanagement niet bij één team ligt, maar organisatiebreed wordt gedragen. Bij MSD betekende dit dat er naast het energieteam diverse andere interne stakeholders zijn met een duidelijke rol:

• Sitemanagement: stelt capaciteit en budget beschikbaar en borgt eigenaarschap op strategisch niveau.

• Energieteam, met energiecoördinator: zorgt voor de dagelijkse operatie, waaronder energiemonitoring, planning en opvolging van energiebesparende maatregelen en procesbegeleiding van de betrokken stakeholders.

• Projectbureau en afdeling onderhoud: zorgen voor het meenemen van de energiebesparingscomponent in alle projecten.

• Inkoop: betrokken bij de duurzaamheidscomponent tijdens de inkoop van energie en materialen

• EHS afdeling: zorgt voor het bijhouden van wetgeving rondom energie en verankert contact met externe stakeholders.

• HR/communicatie: zorgt dat interne stakeholders structureel worden geïnformeerd in het kader van het duurzaamheidsprogramma.

Juist die samenhang maakt het krachtig: ISO 50001 is geen technisch vinklijstje, maar een levend energiemanagementsysteem. Een systeem waarmee actief wordt gewerkt, dat continu wordt gemonitord en steeds verder wordt verbeterd en aangescherpt op basis van nieuwe inzichten en resultaten.

Samen werken aan een werkbaar en aantoonbaar systeem

De invoering van ISO 50001 vraagt niet alleen om inhoudelijke kennis van energiemanagement, maar ook om een aanpak die past bij de praktijk van de locatie. Voor MSD Haarlem stond daarom centraal dat het systeem niet alleen zou voldoen aan de norm, maar vooral werkbaar moest zijn in de dagelijkse organisatie.

Bij de opzet en inrichting van het ISO 50001-systeem werkte MSD samen met Vanbeek. In die samenwerking lag de nadruk op het structureren van bestaande werkwijzen, het scherp maken van rollen en verantwoordelijkheden en het onderbouwen van keuzes met de juiste data en documentatie. Ook in de voorbereiding op de certificeringsaudit werd inhoudelijk ondersteuning geboden, zodat informatie helder, volledig en herleidbaar beschikbaar was.

Wat deze aanpak sterk maakt, is dat ISO 50001 daarmee niet is neergezet als los traject, maar als onderdeel van de reguliere bedrijfsvoering. Juist dat maakt het mogelijk om energiemanagement structureel te verankeren en auditproof te organiseren.

Van certificering naar continu verbeteren

Met certificering staat de basis, maar de echte waarde zit in het vervolg. Bij MSD Haarlem wordt energiemanagement periodiek geëvalueerd, worden inzichten besproken en waar nodig vertaald naar vervolgacties of aanscherpingen in processen. Zo blijft het systeem actueel en bruikbaar, ook wanneer prioriteiten veranderen of nieuwe inzichten ontstaan.

Daarmee wordt ISO 50001 geen eindpunt, maar een manier om energieprestaties blijvend te volgen en gericht te verbeteren.

Monitoring als basis voor sturing

Een belangrijk onderdeel binnen ISO 50001 is het vermogen om prestaties niet alleen te meten, maar ook te duiden en erop te handelen. In de praktijk vraagt dat om overzicht, betrouwbare data en duidelijke afspraken over opvolging.

• In dat kader kijkt een monitoringsaudit onder meer naar:

• hoe energieverbruik wordt gemeten en gestructureerd;

• welke KPI’s worden gebruikt;

• hoe voortgang ten opzichte van doelstellingen wordt gevolgd;

• hoe afwijkingen worden gesignaleerd en opgevolgd;

• en waar binnen de organisatie de grootste verbruiken en besparingskansen zitten.

Juist op dit punt wordt zichtbaar of energiemanagement echt onderdeel is van de sturing. Niet de aanwezigheid van data is doorslaggevend, maar de vraag of die data leidt tot onderbouwde keuzes en aantoonbare actie.

Data als ondersteuning van het energiemanagementsysteem

Om energiemanagement in de praktijk te ondersteunen, maakt MSD gebruik van ErbisOne als monitoringsplatform. Daarmee kunnen energiegegevens gestructureerd worden gevolgd, afwijkingen tijdig worden gesignaleerd en inzichten beter worden gedeeld met betrokken stakeholders.

Het platform ondersteunt onder meer:

• inzicht in verbruik en trends;

• signalering van afwijkingen;

• sturing op KPI’s en Significant Energy Users;

• en het beter onderbouwen van acties en opvolging.

Zo ondersteunt monitoring niet alleen de aantoonbaarheid richting audit, maar ook de dagelijkse sturing op energieprestaties.

Wat deze praktijkcase laat zien

De praktijk in Haarlem laat zien dat ISO 50001 vooral werkt wanneer drie elementen samenkomen:

• duidelijk eigenaarschap binnen de organisatie;

• een structurele verbetercyclus;

• en betrouwbare informatie om keuzes op te baseren.

In die combinatie wordt energiemanagement meer dan een normvereiste. Het wordt een manier van werken waarmee ambities concreet gemaakt, voortgang gevolgd en verbeteringen aantoonbaar geborgd kunnen worden.

Voor organisaties die al veel doen op het gebied van energie, zit de uitdaging vaak niet in opnieuw beginnen, maar in het expliciet maken, structureren en bestendigen van wat er al gebeurt. Juist daar kan een traject richting ISO 50001 praktische richting geven.