Vanbeek helpt Rijksvastgoedbedrijf energie-innovaties in de praktijk verbeteren

Hoe zorg je ervoor dat energie-innovaties ook in de praktijk werken? Vanbeek werkte vier jaar samen met het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) en verschillende projectpartners aan het testen en verbeteren van innovatieve oplossingen. Een daarvan is slimme klimaatsturing in een rijkskantoor in Middelburg. De resultaten: circa 14% minder energiegebruik voor verwarming per graaddag en ongeveer 15% minder CO₂-uitstoot.

Samen werken aan verbetering

Binnen het Programma Groene Innovaties (PGI) onderzoekt het Rijksvastgoedbedrijf hoe nieuwe technologieën kunnen bijdragen aan energiezuinigere en duurzamere gebouwen. Vanbeek was betrokken bij meerdere innovatietrajecten en bracht daarbij kennis van energiemanagement, gebouwinstallaties en monitoring in.

Als onderdeel van integrale projectteams werkte Vanbeek actief mee aan de ontwikkeling en optimalisatie van innovaties in de praktijk. Onze consultants brachten meetgegevens en analyses in, waarbij zij de projectpartners hielpen om knelpunten op te lossen en de toepassing van innovatieve oplossingen verder te verbeteren.

Vanuit Vanbeek waren Pieter Metz, Erik Deliege en Karin Conen betrokken bij het bredere innovatietraject voor het Rijksvastgoedbedrijf.

Van samenwerking naar resultaat

Een van de onderzochte innovaties was slimme klimaatsturing met technologie van VBoptimum. In het rijkskantoor in Middelburg werd deze technologie samen met technisch dienstverlener Unica en de andere projectpartners gedurende meerdere jaren in de praktijk van RVB Middelburg geoptimaliseerd. De resultaten van het onderzoek tonen de waarde van slimme klimaatsturing met VBoptimum aan.

Uit de analyse blijkt dat het energiegebruik voor verwarming per graaddag in de periode januari tot en met maart 2025 circa 14% lager lag dan zonder de slimme klimaatsturing. Ook de CO₂-uitstoot daalde met ongeveer 15%, terwijl het binnenklimaat op niveau bleef.

De resultaten laten zien wat langdurige samenwerking kan opleveren. Door innovaties niet alleen te beoordelen, maar ook actief bij te dragen aan de ontwikkeling en verbetering ervan, helpt Vanbeek om nieuwe oplossingen in de praktijk toepasbaar te maken.

Meer weten?

Wil je meer weten over onze aanpak of de resultaten van dit project? Neem contact op met Pieter Metz, Lead Consultancy bij Vanbeek. Hij vertelt je graag meer over de ervaringen en inzichten uit het traject.

Meer over de pilot in Middelburg

Hoe verliep de samenwerking in de praktijk en welke uitdagingen kwamen de projectpartners tegen? VBoptimum beschrijft in onderstaand artikel hoe de slimme klimaatsturing in het rijkskantoor in Middelburg werd getest en geoptimaliseerd, en welke resultaten dat opleverde.

Onderstaand artikel is oorspronkelijk gepubliceerd door VBoptimum en wordt hier met bronvermelding overgenomen.

Overgenomen artikel van VBoptimum

Rijksvastgoedbedrijf test slimme klimaatsturing

In opdracht van het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) is in het rijkskantoor in Middelburg een driejarige pilot uitgevoerd met VBoptimize en ecoBuilding. De pilot maakte onderdeel uit van het Programma Groene Innovaties (PGI) en onderzocht hoe voorspellende klimaatsturing kan bijdragen aan energiebesparing, CO₂-reductie en een beter binnenklimaat. De resultaten zijn onafhankelijk gemonitord en geëvalueerd door Vanbeek.

De pilot werd uitgevoerd in samenwerking met het Rijksvastgoedbedrijf, VBoptimum, Unica en Vanbeek.

Aantoonbare besparingen én meer comfort

De pilot laat zien dat slimme, voorspellende sturing leidt tot aantoonbare verbeteringen in zowel energiegebruik als comfort. Uit onafhankelijke analyses van Vanbeek blijkt dat het energiegebruik voor verwarming per graaddag in de periode januari tot en met maart 2025 circa 14% lager lag dan in de situatie zonder VBoptimize. Ook de CO₂-uitstoot daalde met ongeveer 15%.

Tegelijk bleef het binnenklimaat op niveau en nam het aantal comfortklachten af. De pilot laat daarmee zien dat energiebesparing en comfortverbetering hand in hand kunnen gaan.

Waarom Middelburg?

Het vinden van een geschikt pilotgebouw bleek geen eenvoudige opgave. "Wij hebben te maken met strikte security-eisen, gescheiden netwerken en gebouwen die door meerdere organisaties worden gebruikt," vertelt Christiaan Nijboer, adviseur duurzaamheid bij het RVB. "Daarnaast moest het gebouw voldoende mogelijkheden bieden voor optimalisatie, bijvoorbeeld door de combinatie van duurzame warmte- en koudeopwekkers."

De keuze viel uiteindelijk op het rijkskantoor in Middelburg, waar onder meer Rijkswaterstaat en de Belastingdienst zijn gevestigd.

Objectmanager Paul Blok was direct enthousiast. "Mooi dat we hiermee laten zien dat ook in Zeeland wordt gewerkt aan innovatieve oplossingen voor verduurzaming."

Comfortklachten als vertrekpunt

Het gebouw kende al jaren uiteenlopende comfortklachten. Door de ligging aan het water en de grote hoeveelheid glas waren temperatuurverschillen lastig te beheersen.

"Wanneer de zon scheen, werd het snel te warm. Op andere momenten kregen we juist klachten over kou," vertelt Paul Blok.

Ook technisch bleek het gebouw uitdagend. "Het is architectonisch een prachtig gebouw, maar de installaties waren lastig in te regelen. Daarnaast was het gebouwbeheersysteem zeer complex opgebouwd," vertelt Robert Iden, technisch specialist bij Unica. "Dat maakte dit een uitdagende, maar juist ook interessante locatie om VBoptimize te testen."

Eerst de basis op orde

Slimme klimaatsturing kan alleen optimaal functioneren wanneer de installaties in een gebouw goed werken. Juist daar lag in Middelburg een belangrijke uitdaging.

Uit de validatiefase bleek dat verschillende onderdelen van de installatie niet optimaal functioneerden. Dat is volgens VBoptimum geen uitzondering. In de praktijk blijkt dat bij een groot deel van de gebouwen eerst technische knelpunten moeten worden opgelost voordat slimme sturing maximaal effect kan hebben.

Met behulp van data uit de digital twin en de gezamenlijke expertise van VBoptimum, Unica en het RVB kwamen diverse problemen aan het licht. Deze werden stap voor stap opgelost, waardoor een solide basis ontstond voor verdere optimalisatie.

Tijdens het project werden onder meer de volgende knelpunten aangepakt:

• onvoldoende afgiftecapaciteit van radiatoren op bepaalde verdiepingen;

• verkeerd afgestelde warmtepompen;

• defecte of ontbrekende energiemeters;

• onjuist ingeregelde naregelingen.

Niet alles is met software op te lossen

Een van de opvallendste bevindingen betrof de vierde verdieping van het gebouw. Daar kwamen al jarenlang klachten binnen over een te lage temperatuur.

"Er bleek simpelweg te weinig afgiftecapaciteit aanwezig te zijn," vertelt Maurice Evers, technisch specialist bij VBoptimum. "Je kunt een installatie nog zo slim aansturen, maar als het afgiftesysteem onvoldoende capaciteit heeft, lost software dat probleem niet op."

De pilot laat daarmee ook zien hoe belangrijk het is om eerst inzicht te krijgen in de technische staat van een gebouw.

Van aan-uit naar slim regelen

Ook de regelstrategie van de installaties werd aangepast. Waar systemen voorheen vooral volgens een aan-uitprincipe werkten, werd gekozen voor een meer geleidelijke regeling.

"Door niet direct terug te schakelen naar nul, maar stapsgewijs af te bouwen of op te regelen, ontstaat een stabieler binnenklimaat en wordt energie efficiënter gebruikt," aldus Robert Iden.

Meten is weten

De uitgebreide monitoring leverde niet alleen inzicht op in energieprestaties, maar maakte ook technische problemen zichtbaar die anders onopgemerkt waren gebleven.

"We zagen meters die waarden doorgaven die simpelweg niet konden kloppen," vertelt Maurice Evers. "Pas wanneer je de data analyseert, zie je waar iets misgaat. Vervolgens kun je gericht onderzoeken wat de oorzaak is."

Diverse meters zijn tijdens het project vervangen of opnieuw ingesteld, waardoor de kwaliteit van de data en de sturing verder verbeterde.

Slimme keuzes tussen warmtepomp en gasketel

Het gebouw beschikt over een hybride installatie met zowel een warmtepomp als een gasketel. Dat vraagt om slimme afwegingen.

Bij een hogere warmtevraag kan worden gekozen voor een extra deellast trap van de warmtepomp of voor inzet van de gasketel. Vanuit energiegebruik, kosten, comfort en duurzaamheid kunnen die keuzes verschillend uitpakken.

In overleg met het RVB is ervoor gekozen om waar mogelijk prioriteit te geven aan de inzet van de warmtepomp. Tegelijkertijd laat de pilot zien dat volledig gasloos functioneren in bestaande gebouwen niet altijd realistisch is. Bij lage buitentemperaturen blijft soms een hogere watertemperatuur nodig.

Samenwerking als succesfactor

Volgens alle betrokken partijen zat het succes van de pilot niet alleen in de technologie, maar vooral in de samenwerking.

"Het was een bijzonder project omdat het een langdurige en intensieve samenwerking was," vertelt Paul Blok. "Iedereen was kritisch, betrokken en wilde begrijpen wat er gebeurde. Juist daardoor konden we steeds verder verbeteren."

RVB heeft binnen deze pilot Vanbeek ingehuurd om op grond van data & inzichten van de technisch specialisten de onafhankelijke beoordeling van de innovatie te verrichten. "Door deze aanpak is objectief vastgesteld wat de waarde van de innovatie is. De waarde is ook niet in één keer bereikt. Maandelijks heeft dit team intensief samengewerkt en ervaringen uitgewisseld om de innovatie maximaal te laten renderen" vertelt Pieter Metz, projectleider bij Vanbeek.

De pilot in Middelburg laat zien dat slimme klimaatsturing meer is dan software alleen. Door techniek, data en samenwerking te combineren, kunnen energieverbruik en CO₂-uitstoot worden verlaagd, terwijl het comfort voor gebruikers behouden blijft of zelfs verbetert.

Wat betekent dit voor andere RVB-gebouwen?

De ervaringen in Middelburg laten zien dat slimme klimaatsturing bestaande gebouwen energiezuiniger kan maken zonder in te leveren op comfort. De lessen uit deze pilot helpen het RVB om te bepalen waar deze aanpak ook op andere locaties kan worden toegepast.

Bron oorspronkelijke publicatie: VBoptimum: Rijksvastgoedbedrijf test slimme klimaatsturing. Met dank aan Frank Visscher, VBoptimum.

Bronnen:

• Vanbeek – Rijksvastgoedbedrijf

• Rijksvastgoedbedrijf – PGI Testomgeving Rijswijk

• VBoptimum: Rijksvastgoedbedrijf test slimme klimaatsturing